Reklam

İstanbul’un umudu Melen’in anatomisi

Milliyet Gazetesi Yazarı Tunca Bengin son zamanlarda ciddi su sıkıntısı ile karşı karşıya kalan İstanbul'da 13 yıldır kente kesintisiz su veren Melen Barajı projesine ilişkin çarpıcı bir yazı kaleme aldı.

İstanbul’un umudu Melen’in anatomisi
İstanbul’un umudu Melen’in anatomisi
Bu içerik 67 kez okundu.
Reklam

Bengin, günümüzde mega kentin su sarfiyatının yarısını karşılayan Melen'in zamanın İSKİ Genel Müdürü Prof. Dr. Veysel Eroğlu ile başlayan öyküsünü 'İstanbul’un umudu Melen’in anatomisi' başlığı ile köşesine taşıdı.

İşte Tunca Bengin'in o yazısı;

İstanbul’a su veren barajlardaki doluluk oranı süratle alt doğru iniyor. Bunu İSKİ’nin web sitesinde girdiğinizde net bir biçimde görmek muhtemel. Mesela 19 Aralık’ta yüzde 24’ler ortamındaki genel doluluk oranı dün haysiyetiyle yüzde 20 çizgisinin altına inmiş19.91 vaziyette. Başka Bir Deyişle mevsim bayağılarının dışında izleyen havayla orantılı olarak tehlike çoğalıyor. Nitekim bizde bu riskli gidişi 24 Aralık 2020’deki buluşmasında İstanbul Megakent Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’na “tanker-bidon-ambar üçlüsü İstanbul’a geri mi geliyor” diye sormuştuk. O da şöyle demişti:

“Özellikle ocak, şubat ve mart için konuşuyorum. En düşük yağış ölçüleri olsa dahi önümüzde şu an İstanbul’u alarma geçirecek bir su kesintisi problemi gözükmüyor.”

İmamoğlu; cevabının son kısmında ise “Melen bugün bitmiş olsaydı ‘2040’a kadar su meselesini çözdük’ sözü doğru olurdu. Ne yazık ki şu an doğru değil. Allahın İzniyle 2024 itibariyle o meselede ortadan kalkmış olacak.” laflarıyla tenkit de getirmişti. Biz de bunları 26 Aralık tarihli yazımızda detaylarıyla aktarmıştık. Başka Bir Deyişle İmamoğlu’na göre hakikat mesele Melen’in gecikmesi idi. Dolayısıyla bu kere de sualleri 1994 senesinde İSKİ Genel Müdürlüğü’ne getirilen, daha sonra DSİ Genel Müdürlüğü, Orman ve Su İşleri Bakanlığı da yapan, AKP Afyonkarahisar Milletvekili Veysel Eroğlu’na sordum. Özellikle de Melen Suyu ve barajını..

Prof. Dr. Veysel Eroğlu

Eroğlu’ndan gelen ve öncelikle “1994 Evveli İstanbul Susuzluktan Kerbela’ya Dönüşmüştü” vurgusu yapılan kapsamlı bilgi anekdotunda “1994 evveli İstanbul’da yaşanan büyük su kasveti, Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın Megakent Belediye Başkanı olduğu yarıyılda çözülmüştür. Ardından gelen Belediye Başkanlarının yarıyılında da hem İSKİ, hem de DSİ hüneriyle yeni projeler geliştirilmiştir” denilerek yapılanlar ayrıntılarıyla anlatılıyordu. Büyük Melen İçme Suyu Projesi’yle alakalı olan kısım ise şöyleydi:

“Prof. Dr. Veysel Eroğlu’nun, İSKİ Genel Müdürü olduğu yarıyılda, DSİ Genel Müdürlüğü Melen Projesi ile ilgili olarak bir regülatör inşa ederek buradan alınan suyu mesajım hattıyla İstanbul’a iletmeyi tasarlamıştır. O yarıyılda Prof. Dr. Veysel Eroğlu, DSİ’ye bir rapor hazırlayıp yollamıştır. Bu raporda ‘İleride’ ne de olsa Melen Barajı inşa edilecektir, dolayısıyla burada şimdi inşa edeceğiniz regülatörün yerine pespaye bir barajı inşa edin, gerekirse ileride bu baraj yükseltilerek kapasitesi ‘çoğaldırılabilir’ diye ifade etmiştir. Ancak DSİ’ye sevk edilen bu fotoğrafı yazı dikkate alınmamış ve ne yazık ki bir regülatör inşa edilmiştir. Prof. Dr. Veysel Eroğlu, 2003 senesinde DSİ Genel Müdürü olduğunda Melen Barajı’nın projelerine başlanılmıştı. Dolayısıyla bu projelere devam edilmek vaziyetinde kalınmıştır.

PROJE 4 AŞAMALI

Ülkemizin en büyük içme suyu projesi olan Melen Projesi 4 merhale halini tasarlanmıştır. 1. Merhalesi devam ederken, o yarıyıl İSKİ Genel Müdürlüğü ‘Melen Projesine gereksinimimiz yoktur.’ diye arzda bulunmuş ve bunun üzerine Büyük Melen Suyu, Bakanlar Heyeti kararıyla İstanbul’un içme suyu kaynağı olmaktan çıkartılmış. Ancak Prof. Dr. Veysel Eroğlu’nun, yakın gelecekteki kuraklığa göre ‘İstanbul 2007 senesinde susuz kalabilir’ ikazı üzerine Büyük Melen Suyu, bir Bakanlar Heyeti kararıyla tekerrür İstanbul’un içme suyu kaynağı olarak karara bağlanmıştır.

Sonuç olarak 2007 senesinde, İSKİ’nin yapmış olduğu kusurlu firma nedeniyle İstanbul’da yaşanması olası bir su kasveti görülmüştür. Bu su kasvetini yurttaşlara sezdirmemek için o yarıyıl ‘Şafak Operasyonu’ ismiyle hummalı bir çalışma başlatılmış ve 3 vardiya biçiminde gece gündüz çalışılarak Melen Projesi’nin 1. Merhalesi bitirilerek 20 Ekim 2007 tarihinde saat 16.59’da Melen suyu Ömerli Barajına iletilmiştir. Böylece bu muazzam projenin birinci merhalesi bitirilmiştir.

5.5 KMLİK DEV TÜNEL

İstanbul’un popülasyonunun takriben yüzde 60’ı Avrupa yakasında, yüzde 40’ı Anadolu yakasında olması ve su kaynaklarının da bütün tersi vaziyetinde olması nedeniyle Melen Suyunun Anadolu’dan Avrupa yakasına iletilmesi gerekmiştir. Bu noktada Büyük Melen Projesi’nin ikinci merhalesi olan Cumhuriyet İçme Suyu Arıtma Kuruluşu ile Asya ve Avrupa’yı birbirine bağlayan, bitmiş çapı 4 metre ve uzunluğu 5.551 metre olan dev tünel inşa edilmiştir.

Bu tünel deniz seviyesinin 135 metre altından geçmektedir. İkinci merhale inşaat çalışmaları 12.12.2012 tarihinde bitirilerek, Sayın Cumhurbaşkanımızın şanslı elleriyle Melen suyu Asya yakası ve Boğaz Geçiş Tünelinden Kâğıthane Arıtma Kuruluşuna ileterek Avrupa yakasına verilmiştir. Böylece Melen Suyunun kıtalar arası yolculuğu asıllaşmıştır. Projenin üçüncü merhalesi ise inşa edilen iki ayrı isale hattından alana gelmektedir. Sonuç olarak Büyük Melen Projesi’nin ilk 3 kademesi firmaya alınmış ve 20 Ekim 2007 tarihinden itibaren bu proje ile İstanbul’a içme suyu verilmektedir.

MELEN BARAJI 2025’TE

Projenin 4. ve son kademesi ise Melen Barajı’dır. DSİ tarafından hesaplanan İstanbul’un içme suyu talep-arz grafiğine göre Melen Barajı’nın bitiş seneyi 2025 seneyi olarak görülmektedir. Melen Barajı’nın yapılması gereken hakikat yerine DSİ tarafından Melen Regülatörü yapıldığı için baraj inşaatı regülatörün memba tarafına tasarlanmış ve buna göre baraj inşa edilmiştir.

Barajın gövde inşaatı bitirilmiş ve firma düzeyinden evvel gövdede bulunan dilatasyon sarihliği beklenenden azıcık fazla olduğu görülmüştür. Dolayısıyla barajda yeni bir temkin alınması hâsıl olmuştur. Bu vaziyet 2018 senesinin ikinci yarısında tespit edilmiştir. 9 Temmuz 2018 tarihinden itibaren Prof. Dr. Veysel Eroğlu, Bakanlık misyonundan dağılmıştır.

Ne Yazık Ki Melen Barajı’ndaki bu vaziyet iki sene süresince ele alınmamış ve İstanbul’da kuraklık mevzubahisi olunca Melen Barajı gündeme getirilmiştir. Nitekim DSİ, Melen Barajı’nda bu dilatasyon sarihliğini gidermek için gereken adımı atmış ve işin ihalesi yapılmıştır.

MELEN SUYU 13 YILDIR KULLANILIYOR

Burada özellikle bir hususun iyi anlaşılması gerekmektedir. Melen Barajı biriktirme yapmak için inşa edilen ve şehrin ileriki senelerde çoğalan popülasyonun içme suyu lüzumunu karşılamak üzere düşünülmüş bir barajdır. Oysa şu anda sanki Melen Sistemi tam merhaleleriyle bitirilmediği için buradan İstanbul’a su iletilmiyormuş gibi bir yosunu var. Bu doğru değil. Melen Sisteminden 20 Ekim 2007 tarihinden itibaren 13 yıldır İstanbul’a devamlı su verilmektedir.

İstanbul’un takribi olarak senelik su sarfiyatı 1 milyar m3 olup, bu suyun yüzde 40’a yakın bir kısmı Melen’den verilmektedir. Örnek olarak 2014 senesinde İstanbul’un toplam su sarfiyatının yüzde 51’i Melen ve Yeşilçay Sisteminden verilmiştir. 2018’de yüzde 37’si, 2019’da yüzde 30’u yeniden bu sistemden sağlanmıştır. Yeniden içinde bulunduğumuz 2020 senesinin ilk 11 ayında İstanbul’un su sarfiyatı 988 milyon m3 olmuştur. Bu sarfiyatın yüzde 49’u olan 478 milyon m3’ü Melen ve Yeşilçay Sisteminden verilmiştir. Başka Bir Deyişle hâlihazırda İstanbul’un su sarfiyatının yarısını Prof. Dr. Veysel Eroğlu’nun inşa ettiği ve Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın hizmete aldığı Melen ve Yeşilçay sisteminden karşılanmaktadır.”

Yedi Gündem
Üye Ol
İSKİ melen barajı Prof. Dr. Veysel Eroğlu Şafak Harekâtı GÜNCEL Haberleri
Reklam
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
Barut;
Barut; "Kara kışa inat, bahar gelecek"
Güzel Sanata Hazırlık
Güzel Sanata Hazırlık